
Thẩm định tại chỗ đất tranh chấp: Chi phí bao nhiêu, ai phải trả?
Thẩm định tại chỗ đất tranh chấp được thực hiện khi nào? Chi phí bao nhiêu, ai phải nộp tiền tạm ứng và ai chịu chi phí cuối cùng? Luật sư tư vấn quy định pháp luật và những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi khi giải quyết tranh chấp đất đai.
THẨM ĐỊNH TẠI CHỖ ĐẤT TRANH CHẤP: KHI NÀO CẦN? CHI PHÍ BAO NHIÊU VÀ AI PHẢI TRẢ?
Trong các vụ án tranh chấp đất đai, việc xác định chính xác vị trí, ranh giới, diện tích và hiện trạng thửa đất có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình giải quyết vụ án. Đặc biệt, khi các bên bất đồng về ranh giới sử dụng đất, diện tích thực tế hoặc vị trí nhà ở, công trình xây dựng trên đất, Tòa án có thể tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ để trực tiếp kiểm tra và ghi nhận hiện trạng.
Tuy nhiên, không phải người dân nào cũng hiểu rõ khi nào cần yêu cầu Tòa án thẩm định tại chỗ, chi phí thực hiện là bao nhiêu và ai phải chịu khoản chi phí này.
Vậy khi nào Tòa án tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ đối với đất tranh chấp? Chi phí thẩm định tại chỗ do ai tạm ứng và ai phải chịu cuối cùng?
1. Khi nào cần xem xét, thẩm định tại chỗ đối với đất đang tranh chấp?
Theo khoản 1 Điều 101 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, theo yêu cầu của đương sự hoặc khi xét thấy cần thiết, Thẩm phán tiến hành việc xem xét, thẩm định tại chỗ với sự có mặt của đại diện UBND cấp xã hoặc Công an xã, phường, đặc khu hoặc cơ quan, tổ chức nơi có đối tượng cần xem xét, thẩm định và phải báo trước để đương sự biết, chứng kiến.
Như vậy, Tòa án có thể tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ trong hai trường hợp:
-
Đương sự có yêu cầu xem xét, thẩm định tại chỗ.
-
Thẩm phán xét thấy cần thiết để làm rõ các tình tiết của vụ án.
Trong các vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất, hoạt động này thường được thực hiện khi có những vấn đề cần xác minh trực tiếp tại hiện trường, chẳng hạn:
Thứ nhất, tranh chấp về vị trí và ranh giới đất.
Các bên không thống nhất về đường ranh giới giữa hai thửa đất, một bên cho rằng hàng xóm lấn chiếm đất hoặc có sự thay đổi mốc giới so với quá trình sử dụng trước đây.
Thứ hai, diện tích đất thực tế không trùng khớp với giấy tờ pháp lý.
Diện tích đất đang sử dụng có sự chênh lệch so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ địa chính hoặc các tài liệu đo đạc qua những thời kỳ khác nhau.
Thứ ba, tranh chấp về nhà ở và tài sản gắn liền với đất.
Cần xác định vị trí nhà ở, tường rào, công trình xây dựng, cây trồng hoặc tài sản khác nằm trên phần đất đang tranh chấp.
Thứ tư, cần xác định hiện trạng quản lý, sử dụng đất.
Tòa án cần kiểm tra lối đi, đường giao thông, mốc giới, hiện trạng sử dụng hoặc những đặc điểm khác có liên quan đến đối tượng tranh chấp.
Thông qua việc xem xét, thẩm định tại chỗ, Tòa án có thể trực tiếp ghi nhận hiện trạng thửa đất, vị trí công trình, tài sản và các đặc điểm liên quan. Kết quả này được sử dụng để đối chiếu với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ địa chính, tài liệu đo đạc và những chứng cứ khác trong hồ sơ vụ án.
Lưu ý: Theo khoản 2 Điều 101 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc xem xét, thẩm định tại chỗ phải được lập thành biên bản, ghi rõ kết quả, mô tả hiện trường và có chữ ký của những người tham gia theo quy định.
Do đó, khi tham gia hoạt động này, đương sự cần kiểm tra kỹ biên bản, đặc biệt là số liệu diện tích, vị trí mốc giới, hiện trạng tài sản và ý kiến của các bên. Nếu có nội dung chưa chính xác hoặc chưa được ghi nhận đầy đủ, cần đề nghị bổ sung ngay trong quá trình lập biên bản.
2. Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ đất tranh chấp là bao nhiêu?
Một trong những vấn đề được người dân quan tâm khi yêu cầu Tòa án thẩm định tại chỗ là chi phí thực hiện.
Hiện nay, pháp luật tố tụng dân sự không quy định một mức tiền cố định áp dụng chung cho tất cả các vụ án.
Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 155 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
-
Tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ là khoản tiền Tòa án tạm tính để tiến hành hoạt động này.
-
Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ là khoản tiền cần thiết và hợp lý phải chi trả cho việc thực hiện hoạt động xem xét, thẩm định tại chỗ theo quy định pháp luật.
Mức tiền tạm ứng và chi phí thực tế có thể khác nhau tùy thuộc vào tính chất, phạm vi và yêu cầu chuyên môn của từng vụ án.
Ví dụ:
-
Vụ án chỉ cần kiểm tra hiện trạng một thửa đất có thể phát sinh chi phí khác với vụ án phải đo đạc nhiều thửa đất.
-
Tranh chấp ranh giới đơn giản có thể khác với trường hợp phải xác định lại mốc giới, diện tích và vị trí nhiều công trình trên đất.
-
Trường hợp cần thực hiện thêm các công việc đo đạc chuyên môn có thể phát sinh những khoản chi phí tương ứng.
Khi Tòa án thông báo nộp tiền tạm ứng, đương sự cần thực hiện theo thông báo và lưu giữ chứng từ nộp tiền. Trường hợp cần thiết, có thể đề nghị làm rõ khoản tiền tạm ứng được xác định cho những công việc nào để thuận tiện đối chiếu với chi phí thực tế.
3. Ai phải nộp tiền tạm ứng chi phí thẩm định tại chỗ?
Cần phân biệt rõ người phải nộp tiền tạm ứng trong quá trình giải quyết vụ án và người phải chịu chi phí cuối cùng.
Theo Điều 156 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng được xác định như sau:
Trường hợp thứ nhất: Đương sự yêu cầu Tòa án xem xét, thẩm định tại chỗ.
Theo khoản 1 Điều 156, người yêu cầu Tòa án tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ phải nộp tiền tạm ứng chi phí.
Ví dụ: Trong vụ án tranh chấp ranh giới đất, nguyên đơn cho rằng bị đơn đã lấn chiếm 30 m² đất và đề nghị Tòa án tiến hành đo đạc, xác định ranh giới thực tế. Khi đó, người yêu cầu phải thực hiện nghĩa vụ tạm ứng chi phí theo thông báo của Tòa án.
Trường hợp thứ hai: Tòa án chủ động quyết định xem xét, thẩm định tại chỗ.
Theo khoản 2 Điều 156, khi Tòa án chủ động tiến hành hoạt động này mà không xuất phát từ yêu cầu của đương sự, nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng được xác định theo quy định tại khoản này.
Cụ thể, nguyên đơn, người yêu cầu giải quyết việc dân sự hoặc người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ theo quy định.
Như vậy, người dân cần xác định rõ hoạt động thẩm định tại chỗ được thực hiện theo yêu cầu của ai hay do Tòa án chủ động quyết định để xác định nghĩa vụ tạm ứng.
4. Ai phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ khi giải quyết xong vụ án?
Đây là vấn đề rất quan trọng bởi người nộp tiền tạm ứng ban đầu chưa chắc đã là người phải chịu toàn bộ chi phí cuối cùng.
Theo Điều 157 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ được xác định căn cứ vào từng trường hợp cụ thể.
Trường hợp 1: Người yêu cầu thẩm định tại chỗ nhưng yêu cầu không được Tòa án chấp nhận.
Theo khoản 1 Điều 157, người yêu cầu phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ.
Ví dụ: Một bên yêu cầu thẩm định một phần diện tích đất nhưng kết quả giải quyết cho thấy yêu cầu đó không được chấp nhận. Khi đó, người yêu cầu có thể phải chịu khoản chi phí tương ứng theo quy định.
Trường hợp 2: Yêu cầu thẩm định tại chỗ được Tòa án chấp nhận.
Theo khoản 2 Điều 157, người yêu cầu không phải chịu chi phí; người có nghĩa vụ liên quan đến yêu cầu được chấp nhận phải chịu chi phí, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Trường hợp 3: Các bên yêu cầu chia tài sản chung.
Theo khoản 3 Điều 157, mỗi người được chia tài sản phải chịu chi phí tương ứng với tỷ lệ giá trị phần tài sản mà mình được chia, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Trường hợp 4: Vụ án bị đình chỉ giải quyết.
Nghĩa vụ chịu chi phí được xác định theo các trường hợp cụ thể tại khoản 4 và khoản 5 Điều 157 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Như vậy, không thể mặc nhiên cho rằng người yêu cầu thẩm định tại chỗ sẽ phải chịu toàn bộ chi phí. Cần căn cứ vào yêu cầu của các bên, kết quả giải quyết vụ án và quy định tương ứng tại Điều 157 để xác định nghĩa vụ cuối cùng.
Việc hoàn trả tiền tạm ứng được thực hiện như thế nào?
Theo Điều 158 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người có nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ có trách nhiệm hoàn trả khoản tiền tạm ứng cho người đã nộp.
Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng đồng thời là người phải chịu chi phí thì khoản tiền đã tạm ứng được đối trừ với chi phí thực tế. Nếu còn thiếu thì phải nộp bổ sung; nếu nộp thừa thì được hoàn trả phần chênh lệch theo quy định.
Do đó, người dân cần lưu giữ đầy đủ thông báo nộp tiền và chứng từ thanh toán để bảo đảm quyền lợi khi Tòa án giải quyết nghĩa vụ chịu chi phí.
5. Những lưu ý quan trọng khi Tòa án tiến hành thẩm định tại chỗ đất tranh chấp
Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định hiện trạng, diện tích và phạm vi đất đang tranh chấp. Vì vậy, đương sự cần chủ động chuẩn bị hồ sơ và tham gia đầy đủ.
Một là, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất.
Cần tập hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ về nguồn gốc đất, trích lục bản đồ địa chính, sơ đồ thửa đất và các tài liệu đo đạc qua những thời kỳ khác nhau.
Hai là, xác định rõ phạm vi và nội dung cần thẩm định.
Người dân cần chỉ rõ phần diện tích đang tranh chấp, vị trí ranh giới, mốc giới và những nội dung cần Tòa án ghi nhận tại hiện trường.
Ba là, đối chiếu số liệu thực tế với hồ sơ pháp lý.
Cần kiểm tra diện tích, kích thước các cạnh, vị trí công trình và tài sản trên đất với Giấy chứng nhận, bản đồ địa chính và các tài liệu đo đạc đã cung cấp cho Tòa án.
Bốn là, kiểm tra kỹ biên bản thẩm định tại chỗ.
Trước khi ký xác nhận, cần đọc kỹ nội dung biên bản. Nếu có sai lệch về diện tích, vị trí mốc giới hoặc ý kiến của các bên chưa được ghi nhận đầy đủ, cần đề nghị bổ sung.
Năm là, lưu giữ chứng từ liên quan đến chi phí.
Cần giữ lại thông báo nộp tiền tạm ứng, biên lai và các tài liệu liên quan để đối chiếu khi Tòa án quyết định nghĩa vụ chịu chi phí.
Đặc biệt, trong các vụ án tranh chấp ranh giới hoặc diện tích đất, đương sự cần xác định trước những vấn đề cần được làm rõ tại hiện trường. Nếu không chủ động nêu rõ nội dung cần kiểm tra, kết quả thẩm định có thể chưa phản ánh đầy đủ những tình tiết quan trọng của vụ án.
6. Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai, thẩm định tại chỗ
Trong các vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất, việc chuẩn bị chứng cứ và xác định đúng những vấn đề cần chứng minh có ý nghĩa rất quan trọng.
Đặc biệt, đối với những vụ việc tranh chấp ranh giới, diện tích, lấn chiếm đất hoặc quyền sử dụng đất có nguồn gốc phức tạp, kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ có thể là căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá hiện trạng và đối chiếu với các tài liệu pháp lý.
Luật sư có thể hỗ trợ khách hàng:
-
Nghiên cứu hồ sơ vụ án và xác định những vấn đề cần chứng minh;
-
Tư vấn, soạn thảo đơn đề nghị Tòa án xem xét, thẩm định tại chỗ;
-
Xác định phạm vi, nội dung cần đo đạc và ghi nhận tại hiện trường;
-
Hỗ trợ kiểm tra biên bản thẩm định, đối chiếu số liệu và tài liệu địa chính;
-
Tư vấn nghĩa vụ tạm ứng, phân bổ và hoàn trả chi phí thẩm định tại chỗ;
-
Tham gia tố tụng, xây dựng phương án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Đừng để những sai lệch về diện tích, ranh giới hoặc hiện trạng đất không được ghi nhận đầy đủ làm ảnh hưởng đến quyền lợi của mình trong vụ án. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi Tòa án tiến hành thẩm định tại chỗ là một bước quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai.
HOTLINE LUẬT SƯ TƯ VẤN THU HỒI, BỒI THƯỜNG ĐẤT
ThS. Luật sư Nguyễn Văn Hải
Điện thoại: 024.39.184.888 – 0973.509.636
Xem xét, thẩm định tại chỗ là hoạt động thu thập chứng cứ quan trọng trong nhiều vụ án tranh chấp đất đai, giúp Tòa án trực tiếp kiểm tra và ghi nhận hiện trạng thửa đất.
Chi phí thực hiện không có một mức cố định áp dụng cho tất cả các vụ án mà phụ thuộc vào công việc cần tiến hành. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng và chịu chi phí cuối cùng được xác định theo các Điều 155, 156, 157 và 158 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Khi có tranh chấp về ranh giới, diện tích hoặc hiện trạng sử dụng đất, người dân cần chủ động chuẩn bị hồ sơ, xác định rõ nội dung cần thẩm định và kiểm tra kỹ biên bản để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
- CHƯA ĐỒNG Ý BỒI THƯỜNG, ĐANG KHIẾU NẠI CÓ BỊ CƯỠNG CHẾ THU HỒI ĐẤT KHÔNG?
- CHƯA CÓ TIỀN NỘP TIỀN SỬ DỤNG ĐẤT, CÓ ĐƯỢC CẤP SỔ ĐỎ KHÔNG?
- Đất giao trái thẩm quyền, xây nhà trên đất nông nghiệp có được bồi thường khi thu hồi?
- MUA ĐẤT BẰNG VI BẰNG: CÓ GIẤY TỜ RỒI, SAO VẪN CÓ THỂ MẤT ĐẤT?
- Hàng xóm xây nhà lấn đất: Có quyền khởi kiện đòi lại không?
- Bồi Thường Đất Quá Thấp: Có Nên Đợi Quyết Định Thu Hồi Đất Mới Khiếu Nại?
- MUỐN CHUYỂN ĐẤT VƯỜN LÊN ĐẤT Ở? ĐỪNG BỎ QUA ĐIỀU KIỆN NÀY!
- ĐẤT HỘ GIA ĐÌNH CÓ THÀNH VIÊN MẤT: PHẦN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT ĐƯỢC THỪA KẾ THẾ NÀO?
