
CHA KHÔNG NHẬN CON, NGƯỜI MẸ CÓ QUYỀN YÊU CẦU XÁC ĐỊNH CHA VÀ CẤP DƯỠNG KHÔNG?
Cha không nhận con, người mẹ có được yêu cầu Tòa án xác định cha và buộc cấp dưỡng không? Luật sư tư vấn chứng cứ ADN, thủ tục khởi kiện và mức cấp dưỡng nuôi con.
Trong thực tế, không ít trường hợp người mẹ sinh con nhưng người cha không thừa nhận quan hệ huyết thống, né tránh trách nhiệm hoặc từ chối thực hiện nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con. Đặc biệt, có những trường hợp hai bên không đăng ký kết hôn, khi người mẹ yêu cầu xác định cha cho con thì người cha lại phủ nhận hoặc không hợp tác xét nghiệm ADN.
Vậy cha không nhận con, người mẹ có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha cho con không? Nếu xác định được quan hệ cha con thì người cha có bắt buộc phải cấp dưỡng nuôi con hay không? Mức cấp dưỡng được xác định như thế nào?
Câu trả lời là: Có. Việc người cha không tự nguyện nhận con không làm mất quyền được xác định cha và quyền được cấp dưỡng của trẻ. Người mẹ có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con theo quy định pháp luật.
Dưới đây là những vấn đề pháp lý quan trọng cần biết.
1. Người mẹ có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha cho con không?
Câu trả lời là có.
Theo Điều 90 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, con có quyền nhận cha, mẹ của mình, kể cả trong trường hợp cha, mẹ đã chết.
Đồng thời, Điều 102 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định cha, mẹ, con và các chủ thể được pháp luật xác định có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ, con. Trong đó, người mẹ có quyền yêu cầu xác định cha cho con chưa thành niên.
Đặc biệt, theo Điều 101 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, trường hợp có tranh chấp về xác định cha, mẹ, con thì thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Như vậy, nếu người cha không thừa nhận con, người mẹ hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án xác định quan hệ cha con nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ.
Vậy cần sử dụng những chứng cứ nào để chứng minh quan hệ cha con?
Người mẹ có thể chuẩn bị và cung cấp các tài liệu, chứng cứ như:
-
Kết quả xét nghiệm ADN giữa người cha và con.
-
Tin nhắn, thư điện tử hoặc các nội dung trao đổi thể hiện người cha từng thừa nhận quan hệ với đứa trẻ.
-
Hình ảnh, tài liệu chứng minh quá trình hai bên chung sống hoặc có quan hệ tình cảm.
-
Tài liệu, thông tin về thời điểm mang thai, sinh con và quá trình hai bên có quan hệ với nhau.
-
Các tài liệu, chứng cứ hợp pháp khác có liên quan đến việc xác định quan hệ cha con.
Trong trường hợp cần thiết, người mẹ có thể đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ hoặc trưng cầu giám định theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
Cần lưu ý, không phải mọi vụ việc đều bắt buộc phải có kết quả xét nghiệm ADN. Tòa án sẽ xem xét, đánh giá toàn bộ chứng cứ được cung cấp và thu thập trong quá trình giải quyết vụ việc.
2. Không đăng ký kết hôn, người cha có phải cấp dưỡng nuôi con không?
Đây là vấn đề khiến nhiều người mẹ băn khoăn, đặc biệt khi hai bên chỉ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn.
Theo Điều 15 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, quyền và nghĩa vụ giữa nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn đối với con được giải quyết theo quy định của Luật này về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ và con.
Bên cạnh đó, Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên khi không sống chung với con hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng.
Đặc biệt, Điều 107 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 khẳng định nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác và không thể chuyển giao cho người khác.
Như vậy, việc hai bên không đăng ký kết hôn không làm mất nghĩa vụ cấp dưỡng của người cha đối với con.
Nếu quan hệ cha con được xác định theo quy định pháp luật thì người cha vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, kể cả trong trường hợp:
-
Hai bên chưa từng đăng ký kết hôn.
-
Hai bên đã chấm dứt quan hệ tình cảm.
-
Người cha không trực tiếp nuôi dưỡng con.
-
Người cha không tự nguyện thừa nhận con.
Điều quan trọng là phải có căn cứ pháp lý xác định quan hệ cha con. Khi quan hệ này được xác định, người mẹ có thể yêu cầu người cha thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định.
3. Mức cấp dưỡng nuôi con được xác định như thế nào?
Sau khi xác định được quan hệ cha con, vấn đề tiếp theo cần giải quyết là mức cấp dưỡng mà người cha phải thực hiện.
Theo Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận, căn cứ vào:
-
Thu nhập của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
-
Khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
-
Nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
Nếu các bên không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.
Như vậy, pháp luật không ấn định một mức tiền cấp dưỡng cố định áp dụng chung cho tất cả các trường hợp. Mức cấp dưỡng phải được xem xét dựa trên điều kiện thực tế của người phải cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con.
Để bảo vệ quyền lợi của trẻ, người mẹ nên chuẩn bị các tài liệu chứng minh chi phí nuôi dưỡng, chẳng hạn:
-
Chi phí ăn uống, sinh hoạt hằng ngày.
-
Chi phí học tập, tiền học phí và các khoản liên quan.
-
Chi phí khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe.
-
Các khoản chi cần thiết khác phục vụ việc chăm sóc và phát triển của trẻ.
Đồng thời, nếu có thông tin về thu nhập, công việc, tài sản và điều kiện kinh tế của người cha thì người mẹ cũng nên cung cấp để Tòa án có căn cứ xem xét mức cấp dưỡng phù hợp.
Ngoài ra, theo Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc cấp dưỡng có thể được thực hiện theo phương thức định kỳ hoặc một lần theo thỏa thuận và điều kiện luật định.
4. Người mẹ cần làm gì để yêu cầu xác định cha cho con và buộc cấp dưỡng?
Khi người cha không tự nguyện nhận con hoặc không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, người mẹ cần chủ động thực hiện các thủ tục pháp lý để bảo vệ quyền lợi của trẻ.
Về cơ bản, người mẹ có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ
Người mẹ cần chuẩn bị các giấy tờ, tài liệu liên quan, bao gồm:
-
Giấy khai sinh của con.
-
Giấy tờ tùy thân của người mẹ.
-
Thông tin về người được yêu cầu xác định là cha của đứa trẻ.
-
Kết quả xét nghiệm ADN (nếu có).
-
Tin nhắn, hình ảnh, tài liệu thể hiện mối quan hệ giữa hai bên.
-
Tài liệu chứng minh nhu cầu cấp dưỡng của con.
-
Các chứng cứ khác có liên quan đến yêu cầu xác định cha cho con.
Việc chuẩn bị đầy đủ chứng cứ sẽ giúp làm rõ quan hệ cha con và tạo cơ sở để Tòa án xem xét nghĩa vụ cấp dưỡng.
Bước 2: Nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết
Khi có tranh chấp về việc xác định cha cho con, người mẹ có thể nộp đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết.
Trong đơn, cần trình bày rõ:
-
Thông tin của người mẹ, người bị yêu cầu xác định là cha và người con.
-
Quá trình phát sinh quan hệ giữa hai bên.
-
Căn cứ cho rằng người bị yêu cầu là cha của đứa trẻ.
-
Việc người cha không thừa nhận con hoặc không hợp tác xác định quan hệ cha con.
-
Yêu cầu Tòa án xác định quan hệ cha con.
-
Yêu cầu giải quyết nghĩa vụ cấp dưỡng cho con nếu có căn cứ.
Khoản 4 và khoản 5 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 là những căn cứ pháp lý liên quan đến tranh chấp xác định cha, mẹ cho con và tranh chấp về cấp dưỡng.
Bước 3: Cung cấp chứng cứ và tham gia quá trình giải quyết tại Tòa án
Trong quá trình giải quyết, người mẹ cần cung cấp các tài liệu, chứng cứ để chứng minh yêu cầu của mình.
Trường hợp cần thiết, người mẹ có thể đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ hoặc trưng cầu giám định ADN theo quy định.
Đồng thời, người mẹ cần trình bày rõ yêu cầu về mức cấp dưỡng, phương thức cấp dưỡng và các căn cứ chứng minh nhu cầu thiết yếu của con.
Bước 4: Yêu cầu thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng
Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, nếu người cha không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, người mẹ có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền tổ chức thi hành theo quy định.
Như vậy, người mẹ không chỉ có quyền yêu cầu xác định cha cho con mà còn có thể yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng khi có đủ căn cứ pháp luật.
Lưu ý: Thẩm quyền của Tòa án, hình thức đơn và việc gộp yêu cầu xác định cha cho con với yêu cầu cấp dưỡng cần được xác định căn cứ vào tính chất vụ việc, nơi cư trú của các bên và quy định tố tụng áp dụng. Vì vậy, người mẹ nên rà soát hồ sơ trước khi nộp đơn để tránh việc yêu cầu không đúng thẩm quyền hoặc thiếu tài liệu cần thiết.
5. Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp xác định cha cho con và yêu cầu cấp dưỡng
Trên thực tế, những vụ việc người cha không nhận con thường phát sinh nhiều khó khăn trong quá trình chứng minh quan hệ huyết thống, thu thập chứng cứ và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.
Đặc biệt, nếu người cha không hợp tác xét nghiệm ADN, không cung cấp thông tin hoặc cố tình né tránh trách nhiệm thì người mẹ càng cần xác định đúng phương án pháp lý để bảo vệ quyền lợi của con.
Công ty Luật Hợp danh Đại An Phát (DAPLAW) hỗ trợ tư vấn và giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến hôn nhân và gia đình, bao gồm:
-
Tư vấn thủ tục xác định cha, mẹ cho con.
-
Tư vấn quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con khi không đăng ký kết hôn.
-
Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ yêu cầu xác định cha cho con.
-
Tư vấn yêu cầu cấp dưỡng nuôi con.
-
Hỗ trợ giải quyết tranh chấp về mức cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng.
-
Tư vấn, hỗ trợ yêu cầu thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án, quyết định của Tòa án.
-
Đại diện theo ủy quyền thực hiện các công việc pháp lý trong phạm vi được pháp luật cho phép.
Người cha không thừa nhận con không đồng nghĩa với việc đứa trẻ mất quyền được xác định quan hệ cha con và quyền được cấp dưỡng.
Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, người mẹ có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha cho con khi có tranh chấp. Nếu quan hệ cha con được xác định, người cha vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con chưa thành niên theo quy định pháp luật, kể cả khi hai bên không đăng ký kết hôn.
Vì vậy, khi người cha từ chối nhận con hoặc trốn tránh trách nhiệm cấp dưỡng, người mẹ cần chủ động thu thập chứng cứ, xác định yêu cầu pháp lý và thực hiện thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền.
Bởi lẽ, quyền được xác định cha và được cấp dưỡng là quyền lợi hợp pháp của đứa trẻ, không phụ thuộc vào việc người cha có tự nguyện thừa nhận hay không.
- KHÔNG HÒA GIẢI TRƯỚC THÌ CÓ KHỞI KIỆN DÂN SỰ ĐƯỢC KHÔNG?
- BỐ MẸ TẶNG CHO ĐẤT SAU KHI CON KẾT HÔN – VỢ HOẶC CHỒNG CÓ ĐƯỢC QUYỀN ĐÒI CHIA KHÔNG?
- Cha không cấp dưỡng nuôi con, mẹ có quyền cấm cha gặp con không?
- Hết thời gian thử việc nhưng công ty không ký hợp đồng: Có đúng luật?
- LY HÔN MẤT BAO LÂU? VÌ SAO CÓ VỤ CHỈ VÀI THÁNG, CÓ VỤ KÉO DÀI CẢ NĂM?
- BỊ ĐƠN VẮNG MẶT TẠI PHIÊN TÒA, TÒA ÁN CÓ ĐƯỢC XÉT XỬ KHÔNG ?
- CHỒNG CŨ KHÔNG CẤP DƯỠNG NUÔI CON CÓ BỊ XỬ LÝ HÌNH SỰ KHÔNG?
- HẾT THỜI HIỆU CHIA THỪA KẾ, ĐẤT THUỘC VỀ AI?
